از دیرباز گزارشهای متعددی از رفتار غیرعادی حیوانات قبل از وقوع زلزله ثبت شده است. دانشمندان معتقدند برخی حیوانات توانایی تشخیص تغییرات نامحسوس زمین را دارند که انسانها قادر به درک آن نیستند. این تغییرات شامل انتشار گازها، تغییرات میدان الکترومغناطیسی و امواج صوتی فرکانس پایین میشود.
۱. قهرمانان تشخیص زلزله در دنیای حیوانات
الف) فیلها: لرزهیابهای طبیعی
توانایی منحصر به فرد: تشخیص امواج فروصوت (infrasound) تا 20 کیلومتر دورتر.
رفتار هشداردهنده: بیقراری، بالا نگه داشتن خرطوم و فرار به سمت ارتفاعات.
مورد مستند: پیش از سونامی 2004 اقیانوس هند، فیلها در تایلند به ارتفاعات گریختند.
ب) مارها: حسگرهای زنده زمین
حساسیت فوقالعاده: توانایی تشخیص کوچکترین تغییرات لرزهای و گازهای زمین
رفتار هشداردهنده: خروج دستهجمعی از لانهها حتی در سرمای زمستان
مطالعه چینیها: افزایش 50 درصدی خروج مارها از لانه پیش از زلزلههای بزرگ
ج) سگها: سیستم هشدار خانگی
واکنشهای متنوع: پارس مداوم، پنهان شدن یا تلاش برای فرار
قابلیت تشخیص: تغییرات میدان الکترومغناطیسی و انتشار گاز رادون
مورد قابل توجه: بسیاری از مالکان سگها قبل از زلزله 1989 کالیفرنیا گزارش رفتار غیرعادی دادند
۲. حیوانات مزرعه با حس ششم زلزله
الف) گاوها:
کاهش چشمگیر تولید شیر (تا 50%) پیش از زلزله
رفتارهای عصبی و ضربه زدن با سم به زمین
ب) مرغها:
قطع ناگهانی تخمگذاری
پروازهای بیهدف و جمع شدن در نقاط مرتفع
ج) زنبورهای عسل:
ترک ناگهانی کندوها پیش از زلزله
افزایش فعالیت تهاجمی
۳. حیوانات خانگی و توانایی پیشبینی
الف) گربهها:
پنهان شدن در مکانهای غیرمعمول
موسی کردن پشت و گشاد شدن مردمک چشمها
ب) پرندگان خانگی:
جیغهای غیرعادی
تلاش برای فرار از قفس
۴. مکانیسمهای احتمالی تشخیص در حیوانات
الف) تشخیص امواج P:
حیوانات ممکن است امواج اولیه زلزله (امواج P) را که قبل از امواج مخرب میرسند، حس کنند.
ب) تغییرات میدان مغناطیسی:
برخی حیوانات مانند کبوترها میتوانند تغییرات میدان مغناطیسی زمین را تشخیص دهند.
ج) انتشار گازها:
حیوانات ممکن است گازهایی مانند رادون که پیش از زلزله آزاد میشوند را استشمام کنند.
۵. استفاده علمی از این تواناییها
الف) پروژه Animal Earthquake Forecast:
چین از سال 2010 از مارها و دیگر حیوانات به عنوان سیستم هشدار اولیه استفاده میکند.
ب) تحقیقات آلمان:
مطالعه روی مورچههای چوبقرمز نشان داد آنها قبل از زلزله فعالیت خود را متوقف میکنند.
۶. محدودیتهای پیشبینی حیوانات
نرخ خطا: همه تغییرات رفتاری به زلزله منجر نمیشود
زمان دقیق: حیوانات نمیتوانند زمان دقیق وقوع را پیشبینی کنند
شدت زلزله: تشخیص بزرگی زلزله برای آنها ممکن نیست
۷. توصیههای عملی برای مردم
به رفتار غیرعادی حیوانات خانگی توجه کنید
تغییرات جمعی رفتار حیوانات قابل اعتمادتر است
این نشانهها را در کنار دیگر روشهای پیشهشدار بررسی کنید
نتیجهگیری: همزیستی با طبیعت برای ایمنی بیشتر
در حالی که علم مدرن هنوز نتوانسته سیستم هشدار زلزله کاملاً دقیقی توسعه دهد، طبیعت به ما نشان داده که راهحلهایی در خود دارد. با مطالعه بیشتر این رفتارها و ترکیب آن با فناوریهای جدید، شاید روزی بتوانیم سیستمهای هشدار بسیار مؤثرتری ایجاد کنیم.